मूल्यांकनको सँघारमा पत्रकार महासंघ

85 पटक पढिएको

प्रकाशित मिति: १२ फाल्गुन २०७३, बिहीबार ०८:०४

सम्पादक: Dhading News

सूर्य थापा

surya-thapa-1नेपाल पत्रकार महासंघ नेपाली श्रमजीवी पत्रकारको छाता संगठन हो । यसले विगत साँढे ६ दशकदेखि आफ्नो सक्रियता र क्रियाशीलता कायम गर्दै आफूलाई स्थापित गरेको छ । २००८ सालमा सत्यनारायणबहादुर श्रेष्ठको नेतृत्वमा स्थापित यस संगठनले ०१२ मा कृष्णप्रसाद भट्टराईको नेतृत्वमा पुनर्गठित हुने मौका पायो । अहिले महासंघ २५औँ महाधिवेशनको संघारमा उभिएको छ । यही सन्दर्भमा अहिले जिल्ला शाखा, प्रतिष्ठान शाखा र एसोसिएटका नेतृत्व चयनका काम हुँदै छन् । केन्द्रीय पार्षद् छनोटको काम पनि यही सन्दर्भमा हुँदै छन् ।

पश्चिमाञ्चलबाट महासंघको नेतृत्व छनोटको काम सुरु भएर अहिले पूर्वाञ्चल क्षेत्रमा नेतृत्व छनोटका काम हुँदै छन् । केही दिनभित्रै मध्यमाञ्चल क्षेत्रमा पनि नेतृत्व छनोटका काम हुँदै छन् । यही क्रममा प्रदेशसभाका नेतृत्व छनोट हुने काम पनि हुँदै छन् ।

महासंघको नेतृत्व छनोटको मुखमा सदस्यता वितरण गर्ने र त्यसको अन्तिम टुंगो लगाउने काम रहँदै आएको छ । यो चलन विगतदेखि नै रहँदै आएको हो । यो क्रम अझै पनि जारी छ । यही महासंघमा केही समस्या छन् । जस्तो गैरपत्रकारको संख्या बढिरहेको गुनासो आएको छ । भूतपूर्व पत्रकार पनि महासंघमा छन् । विभिन्न संघसंस्थामा लागेका तर महासंघको सदस्यता त्यागिनसकेका पत्रकार पनि महासंघमा छन् । यसबाबजुद वास्तविक पत्रकारको ठूलो संख्या महासंघमा आबद्ध छ ।

एसोसिएटका रूपमा पनि पत्रकारका विभिन्न संघसंस्था यहाँ आबद्ध छन् । यस्ता संघसंस्थाले महासंघलाई विधागत रूपमा समृद्ध तुल्याएको छ । महासंघमा अहिले १० हजार ७७ पुराना पत्रकार संगठित छन् । झन्डै अढाइ हजार नयाँ सदस्य महासंघमा थपिएका छन् । यसो हुँदा अहिले महासंघमा झन्डै १४ हजार पत्रकार संगठित भएका छन् । यसले देश र समाजमा जुन हैसियत बनाएको छ, देशबाहिर पनि शाखा विस्तार गरेको छ । ती सबैलाई हेर्दा नेपाल पत्रकार महासंघ सबै नेपाली पत्रकारको आकर्षणको केन्द्र बनेको छ ।

सदस्यता विवाद महासंघको निर्वाचनका वेला निकै हुने गर्छ । सकेसम्म आफूलाई निर्वाचित गर्ने सदस्य नियुक्त गर्न शाखा, प्रतिष्ठान र एसोसिएटका नेतृत्व क्रियाशील रहने गर्छन् । यो विशेषगरी जिल्ला शाखा, प्रतिष्ठान र एसोसिएटमा रहेका समस्या हुन् । सम्बन्धित शाखाबाट सिफारिस भएर आएका र केन्द्रले स्वीकृत गरेका सदस्य महासंघका सदस्य हुन्छन् । तर, पछिल्ला दिनमा विशेषगरी प्रेस युनियनले सदस्यता वितरणमा विवाद झिक्यो । युनियनले यही क्रममा महासंघको केन्द्रीय कार्यालयमा ताला पनि लगायो । त्यसो गरिनु अनुचित थियो । किनकि महासंघ प्रेस युनियन, प्रेस चौतारी, प्रेस सेन्टरको आदेशमा चल्ने संगठन होइन । महासंघ आफ्नै विधान र प्रक्रियाअनुसार चल्छ । यो स्थापित मान्यता हो । तर, प्रेस युनियनले आफ्नो सदस्य बढाउन त्यसो गर्नु, आन्तरिक विवाद अभिव्यक्तिको माध्यम बनाउन खोज्नु दुःखद र निन्दनीय छ ।

अझ लोकतान्त्रिक भनिएको कांग्रेसनिकट प्रेस युनियनले तालाबन्दी गर्नु अलोकतान्त्रिक पद्धति हो । यो हर्कत उनीहरूले सार्वजनिक गरेको अभिव्यक्तिविरुद्ध थियो । महासंघमा विगत ६ दशक प्रजातान्त्रिक खेमाको नेतृत्व रह्यो । खासगरी प्रेस युनियनकै पूर्ववर्ती वा समर्थक रहेका विभिन्न व्यक्तिले महासंघको नेतृत्व गरे । विगत ६ वर्षयता भने महासंघको नेतृत्वमा वामपन्थी धारका पत्रकारको नेतृत्व छ । ६ दशकसम्म निरन्तर नेतृत्व गरिरहेको ठाउँमा कसरी वामपन्थी आए भन्ने हिसाबले उनीहरूमा छटपटी हुनु स्वाभाविक हो । त्यसो हुँदा वामपन्थीहरूको नेतृत्व पचाउन उनीहरूलाई गाह्रो परेको स्थिति हो ।

अब चाहिँ काममा तुलना गर्ने स्थिति आएको छ । महासंघले ६ दशकमा के ग¥यो र पछिल्ला ६ वर्षमा के गर्‍यो भनेर । दश गुणाभन्दा धेरै नेतृत्व गर्ने प्रेस युनियनसम्बद्ध नेतृत्वले ग¥यो । र, दश गुणाभन्दा कम अवधि नेतृत्व गरेका वामपन्थी धारका नेतृत्वले के काम गर्न सके भनेर समीक्षा र विश्लेषण गरिनुपर्ने भएको छ । महासंघ नेतृत्व गर्ने हाम्रा अग्रज हुन् । वामपन्थी वा प्रजातान्त्रिक जेसुकै हुन्, उनीहरू हाम्रा लागि सम्मानित छन् । महासंघ नेतृत्व गर्ने क्रममा वामपन्थीबीच कार्यगत एकता रहे पनि प्रजातान्त्रिक खेमाबाट पनि कार्यसमितिमा प्रतिनिधित्व रहेको अवस्था हो । त्यसो हुँदा महासंघबाट भएका निर्णय र काम सर्वसम्मतले नै पारित भएर भएका छन् । प्रेस युनियनले आफूचाहिँ प्रत्यक्ष रूपमा महासंघ चलाउन खोज्ने अनि आफैँ राजनीतीकरण भयो भन्ने, यो गलत बुझाइ हो ।

विगतमा महासंघ सहरका विभिन्न गल्लीमा रहेका कोठामा सीमित थियो । कोठा भाडामा लि“दै चलाउनुपर्ने अवस्था थियो । अहिले महासंघ त्यो स्थितिबाट उठेर सञ्चारग्रामको भव्य महलमा पुगेको छ । प्रजातान्त्रिक खेमाको नेतृत्व हुँदा उनीहरूले महासंघलाई छाप्रामै राखेर भए पनि बचाउने काम त गरे । तर, त्यसको स्थिति नाजुक थियो । झलनाथ खनाल प्रधानमन्त्री हुँदा महासंघ रहेको आजको भवन शिलान्यास भयो । बजेट विनियोजन भयो । पछि डा. बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री भए । अर्थमन्त्रीका रूपमा वर्षमान पुन र भरतमोहन अधिकारी हुँदा चार करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजनका काम भए । फलतः अहिले चारतले भवन बनेको छ । केन्द्रीय कार्यालय सुव्यवस्थित छ ।

महासंघले पत्रकार कल्याणकारी कोष गठन गरेको छ । कोषमा एक करोड रुपैयाँ अक्षय कोषका रूपमा रहेको छ । राहत कोषमा तीन लाख रुपैयाँ छ । विभिन्न पुरस्कारका लागि स्थापित कोषमा १२ लाखभन्दा धेरै रकम छ । पत्रकार दुर्घटना बिमा कार्यक्रम सञ्चालन भएका छन् । दुई हजारभन्दा धेरै पत्रकारको त दुर्घटना बिमा नै भएको छ । पत्रकार र तिनका आश्रित परिवारका लागि ४५ लाख रुपैयाँ खर्च गर्न सक्ने हैसियत यसले बनाएको छ । एकतीसभन्दा धेरै पत्रकारलाई उपचार सहयोग गरेको छ । श्रीलाल शाह, सञ्जय न्यौपाने, कर्ण बोहरा यसका जल्दाबल्दा उदाहरण हुन् । दिवंगत भएका पत्रकारका सन्ततिलाई छात्रावृत्तिको व्यवस्था गरेको छ । जाजरकोटका वीरबहादुर साहसहित चारजनालाई यो सुविधा दिइएको छ । ज्येष्ठ पत्रकार सम्मानअन्तर्गत वार्षिक १२ हजार रुपैयाँ पाउने गरी व्यवस्था गरिएको छ । तीसजनाले यो सुविधा पाइ पनि सकेका छन् । यसलाई दोब्बर बनाउने प्रक्रिया चल्दै छ । मध्य र पूर्वी भागका पाँच सयभन्दा धेरै पत्रकारले खोज पत्रकारिता तालिम पाएका छन् । ८५ भन्दा धेरै पत्रकारले फेलोसिप सुविधा पाएका छन् । ९० भन्दा धेरै पत्रकारलाई शिक्षालगायत पत्रकारिता पुरस्कार वितरण गरिएको छ ।

न्यूनतम पारिश्रमिकको व्यवस्था गर्न महासंघ सक्रिय छ । यसको कार्यान्वयन गर्न विभिन्न सञ्चारगृहमा धर्ना दिने कामसमेत यसले गर्दै आएको छ । त्यसो हुँँदा महासंघमा सबैको आकर्षण बढ्नु स्वाभाविक हो । विभिन्न राजनीतिक दलले आ–आफ्ना भ्रातृ संगठन बनाएका छन् । काग्रेसले सबैभन्दा पहिले प्रेस युनियन बनायो । त्यसको लामो समयपछि एमालेले प्रेस चौतारी गठन गर्‍यो । माओवादीले क्रान्तिकारी पत्रकार संघ बनायो, जसलाई अहिले प्रेस सेन्टरका रूपमा हामी चिन्छौँ । यी संस्थाले महासंघमा आफ्नो वर्चस्व कायम गर्न खोज्नु अनौठो होइन । यस्तो प्रक्रिया अन्यत्र पनि छ । योे साझा संस्था हो । त्यसो हुँदा यसको नेतृत्वमा एकथरी मात्रै पुग्ने भन्ने होइन । दलका भ्रातृसंस्थाले महासंघमा आफ्नो वर्चस्व लिन खोज्नुलाई कतिपय राजनीतीकरणको संज्ञा दिन्छन् । निर्दलीय रूपमा महासंघको नेतृत्वमा पुग्न कसैले कल्पना गर्न सक्छ । तर, व्यवहारमा ऊ असफल हुन्छ । किनकि त्यो सम्भव नै छैन । नेतृत्व चुन्ने र चुनिने व्यक्ति मेचीदेखि महाकालीसम्मका पत्रकारबीच लोकप्रिय हुनुपर्छ । त्यसो हुँदा यहाँ निकै ठूलो प्रतिस्पर्धा हुन्छ । संगठनभन्दा बाहिरबाट हेरिरहेकाहरूलाई यो अनौठोजस्तो पनि लाग्न सक्छ यो सामाग्री हामीले इ नयाँ पत्रिका डट कमबाट लिएका हौं । ।
(थापा एमाले प्रचार विभागका उपप्रमुख हुन्)


१२ फाल्गुन २०७३, बिहीबार ०८:०४ मा प्रकाशित

समाचार

सबै

अवैध बालुवा खानी वन्द गर्न धादिङका प्रजिअको निर्देशन

 धादिङ–अवैधानिक रुपमा सञ्चालन भइरहेका बालुवा धुने उद्योग फिरफिरे यन्त्रलाई दिइँदै आएको विद्युत्त तुरुन्त काट्न स्थानीय प्रशासनले विद्युत्त प्राधिकरणलाई निर्देशन दिएको छ । घरायसी प्रयोजन भनेर.....

सुरुङमार्ग निमार्णको ५ स्थानमा सम्भाव्यता अध्ययन

सरकारको १४औं योजनामा प्राथामिकतामा परेको विभिन्न स्थानमार्फत शुरुङमार्ग निमार्ण गर्ने प्रक्रियालाई अघि.....

यी हुन् देउवा सरकारले नियुक्त गरेका सात प्रदेश प्रमुख

नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रलाई बाहिरै राखेर सरकारले प्रदेश प्रमुख तोकेको छ । सात प्रदेश प्रमुख मध्ये नेपाली.....

अमेरिकाको न्यूयोर्कमा डम्फु साँझ, घन्कियो म्हेन्दोमाया

अमेरिका-२८५४ औँ खि सोनम ल्होसारको अवसरमा तामाङ सोसाइटी अफ अमेरिका तामाङ सोसाइटी अफ अमेरिका ( टिएसए ) द्धारा डम्फु.....

साक्षरताको नाममा नाटक मञ्चन ,पूर्ण साक्षर जिल्ला धादिङमा ल्याप्चे नै ल्याप्चे

धादिङ माघ २,  । चार बर्ष अघि धादिङ जिल्लालाई निकै तामझामका साथ पूर्ण साक्षर जिल्ला घोषणा गरियो । साक्षर जिल्ला.....