सस्तो र सुरक्षित घर ३ लाखमै बनाउन सकिने

269 पटक पढिएको

प्रकाशित मिति: १ पुष २०७४, शनिबार १६:३४

सम्पादक: Dhading News

 

20171208063608_Clipboard04काठमाडौं । २०७२ वैशाख १२ गतेको विनाशकारी भूकम्पले औसत आयस्रोत भएका मध्यम वर्गीय नेपालीलाई आफू बस्ने घर बलियो र सुरक्षित दुवै हुनुपर्ने रहेछ भन्ने चेत खोल्यो । तर, त्यो चेतनाले बालुवा, गिट्टी, ढुङ्गा, फलामे डण्डी, सिमेण्ट र इँटाको प्रयोग गरेर आरसीसी ढलान गरेका घर मात्र बलियो हुन्छ भन्ने बुझायो । भूगोलका हिसाबले अतिविकट नेपालका ग्रामीण बस्तीमा आरसीसी घर बनाउन महँगो र असहज छ । घण्टौं हिँडेर पुग्नुपर्ने निर्माण स्थलमा भनेजति निर्माण सामग्री पुर्‍याउन सहज छैन । यस्तो अवस्थामा समय र पैसा धेरै खर्च हुन्छ । कृषि पेशामा निर्भर मध्यम तथा निम्न आयस्रोत भएका घरपरिवारको सम्पत्ति भूकम्पले नष्ट भएपछि उनीहरू खुला आकाशमुनि बस्न बाध्य भए । साथै, उक्त विपत्तिले उनीहरूलाई नयाँ सुरक्षित घर बनाउनै नसक्ने कमजोर अवस्थामा पनि पुर्‍याएको आर्थिक अभियान दैनिकमा खबर छ ।
पुनर्वासका लागि बनेका संरचना सुरक्षित र सस्तो होस् भन्ने चाहना उनीहरूको छ ।

 

भूकम्पपीडित परिवारलाई चाहिएको सुरक्षित घरको आवश्यकता सम्बोधन गर्न राष्ट्रसङ्घीय विकास कार्यक्रमले साझेदारहरूसँग मिलेर सस्तो र सुरक्षित घरको अवधारणा ल्याएको छ । यो अवधारणाले राम्रै आर्थिक हैसियत भएकाहरूलाई भन्दा पनि घर बनाउन ठूलो लगानी गर्न नसक्नेहरूलाई विशेष फाइदा पुर्‍याउने ठानिएको छ ।

सस्तो र बलियो घर कसरी ?
भूकम्पले अतिप्रभावित सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, रामेछाप, गोरखा, धादिङ, नुवाकोट र काठमाडौं उत्पत्यकाभित्रै पनि परम्परागत रूपमा बनेका घरलाई सबैभन्दा धेरै क्षति पुर्‍याएको छ । त्यसको कारण निर्माणको समयमा भएको असावधानी हो भन्ने विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन् ।

भूकम्पले विश्वका अरू धेरै ठाउँमा भन्दा नेपालमा ठूलो मात्रामा क्षति हुनुमा मानिस आफै कारक भएको पाइएपछि कसरी सुरक्षित घर बनाउने भन्नेमा सरकार तथा सरोकारवाको ध्यान केन्द्रित भएको हो । सस्तोमा सुरक्षित घर बनाउन छड, सिमेण्ट र बालुवा नभए पनि हुन्छ भन्ने प्रयोग विश्वका अन्य ठाउँमा भइसकेको छ । सोही प्रयोगको नेपाली मौलिक अभ्यास नै सस्तो र सुदृढ घरको अवधारणा हो ।

बलियो घर बनाउने विधि
बलियो घर बनाउन धेरै नयाँ प्रविधि र शीप जानिरहनु पर्दैन । यो विधि अत्यन्त सहज र छरितो छ । परम्परागत घरमा तारका जालीलाई थपेर एउटा विधिबाट तयार गर्दा घर साविककै लागतमा तुलनात्मक रूपमा बलियो र सुरक्षित बन्छ ।

यसमा ग्रामीण भेगका विकट ठाउँमा घर निर्माण गर्दा पर्खालको बीचबीचमा तारको जाली हाल्न सिकाइन्छ । लामो समयसम्म खिया नलाग्ने जालीले भित्तालाई आपसमा अड्याउँछ र बलियो बनाउँछ । हरेक घरको भित्तामा एक÷एक हातको दूरीमा तारका जालीलाई बाहिरबाट आपसमा बलियोसँग बाँधिन्छ, जसले भूकम्पका बेला भित्तालाई एकैपटक लड्नबाट रोक्छ । यसो हुँदा घरमा बस्नेलाई सुरक्षित स्थानतिर निस्कन समय मिल्छ ।

घरमा तारजाली छानोदेखि तलासम्म बाँधिएको हुन्छ । त्यसैले, यस्ता घर परम्परागत घरभन्दा सुदृढ हुन्छन् । यसका निर्माण सामग्री पायक पर्ने नजीकको बजारबाट मानिसले सजिलैसँग बोकेर ल्याउन सक्छन् ।

लागत
घर बनाउन स्थानीय साधनस्रोतकै बढी प्रयोग हुन्छ । त्यसैले, यसले लागत बढाउँदैन । डेढ तलाको दुईकोठे बार्दली भएको घर र शौचालय बनाउन करीब रू. ३ लाख लाग्छ । सुरक्षित आवास निर्माणमा पीडितहरूलाई सघाउन दोलखाको शैलुङ गाउँपालिकामा कार्यरत इञ्जिनीयर मनि दास १ सय ७० जना कामदारले १ दिनभर काम गरे एउटा घरको निर्माण सम्पन्न हुने बताउँछन् । ‘सुदृढ घर बनाउँदा खासै लागत बढ्दैन,’ उनी भन्छन्, ‘केही केजी तारजाली र अन्य निर्माण सामग्रीको प्रयोगले सजिलै सुरक्षित घर बनाउन सकिन्छ ।’

बढ्दो आकर्षण
पहाडी जिल्लामा सस्तो घरप्रतिको आकर्षण बढ्दै गएको देखिएको छ । भूकम्प अतिप्रभावित १४ जिल्लाका घरपरिवारलाई सरकारले निःशुल्क परामर्श दिने, इञ्जिनीयरको सेवा दिने र तीन किस्तामा रकम उपलब्ध गराउने भनेको छ । तर, सोहीअनुसार काम थाल्न पहिलो किस्ता बुझेकाहरूले दोस्रो र तेस्रो किस्ता बुझ्न समस्या पर्ने गरेको बताएका छन् । वैशाख २९ को भूकम्पले घर लडाएपछि गोठमा बस्दै आएका शैलुङ गाउँपालिका दोलखाका डकर्मी पेमा दोर्जेले प्रशासनिक झन्झटले दोस्रो किस्ता लिन नसकेको गुनासो गरे । ‘किस्ता बुझ्न असाध्यै अप्ठ्यारो छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले यूएनडीपीले सिकाएको प्रविधिअनुसार घर बनाउन थालेको छु । यो सस्तो र बलियो हुन्छ भन्ने सुनेको छु ।’

सोही गाउँपालिका प्रमुख भरतमणि दुलालले दोलखामा हालसम्म २० प्रतिशत संरचना पुनर्निर्माण भएको बताए । ‘अधिकांश घर यही प्रविधिबाट बनेका छन्,’ उनले भने, ‘यो सस्तो र छरितो छ ।’


१ पुष २०७४, शनिबार १६:३४ मा प्रकाशित

समाचार

सबै

अवैध बालुवा खानी वन्द गर्न धादिङका प्रजिअको निर्देशन

 धादिङ–अवैधानिक रुपमा सञ्चालन भइरहेका बालुवा धुने उद्योग फिरफिरे यन्त्रलाई दिइँदै आएको विद्युत्त तुरुन्त काट्न स्थानीय प्रशासनले विद्युत्त प्राधिकरणलाई निर्देशन दिएको छ । घरायसी प्रयोजन भनेर.....

सुरुङमार्ग निमार्णको ५ स्थानमा सम्भाव्यता अध्ययन

सरकारको १४औं योजनामा प्राथामिकतामा परेको विभिन्न स्थानमार्फत शुरुङमार्ग निमार्ण गर्ने प्रक्रियालाई अघि.....

यी हुन् देउवा सरकारले नियुक्त गरेका सात प्रदेश प्रमुख

नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रलाई बाहिरै राखेर सरकारले प्रदेश प्रमुख तोकेको छ । सात प्रदेश प्रमुख मध्ये नेपाली.....

अमेरिकाको न्यूयोर्कमा डम्फु साँझ, घन्कियो म्हेन्दोमाया

अमेरिका-२८५४ औँ खि सोनम ल्होसारको अवसरमा तामाङ सोसाइटी अफ अमेरिका तामाङ सोसाइटी अफ अमेरिका ( टिएसए ) द्धारा डम्फु.....

साक्षरताको नाममा नाटक मञ्चन ,पूर्ण साक्षर जिल्ला धादिङमा ल्याप्चे नै ल्याप्चे

धादिङ माघ २,  । चार बर्ष अघि धादिङ जिल्लालाई निकै तामझामका साथ पूर्ण साक्षर जिल्ला घोषणा गरियो । साक्षर जिल्ला.....