सारंगीले उचालिएका तीर्थ आफैं परे जालैमा…

259 पटक पढिएको

प्रकाशित मिति: २८ भाद्र २०७०, शुक्रबार ०३:५२

सम्पादक: Dhadingnews.com

काठमाडौं, भदौ २८ – शुक्रबार विहान उज्यालो हुन अझै अढाईघण्टा जति बाँकी नै थियो । मस्त सुतिरहनुभएका कलाकार बमबहादुर कार्कीको मोवाईलमा घण्टी बज्यो ।

आँखा मिच्दै उहाँले मोवाईल हेर्नुभयो । सहकर्मी कलाकार तीर्थबहादुर गन्धर्वको नम्बरबाट फोन आइरहेको छ । तीर्थले किन रातिराति फोन गर्‍यो भनेर उहाँ अचम्ममा पर्नुभयो ।

‘फोन उठाएर हेलो तीर्थ के भयो किन राति फोन गरेको भनेर सोध्दै थिएँ, उनको छोरोले रुँदै भन्यो बा त बित्नुभयो !’ कार्कीले रातिको दुःखद घटना सुनाउँदै उज्यालो अनलाइनसित भन्नुभयो, ‘त्यसपछि म छाँगाबाट खसेजस्तो भएँ । एकछिन त पत्यार लागेन । तर हो रैछ…।’

६ दिनअघि तिजको दिन भेट्दा हट्टाकट्टा र स्वस्थ देखिएका तीर्थबहादुरको यति छिट्टै निधन हुन्छ भन्ने उहाँले सोच्नुभएकै थिएन । ‘तिजमा गोर्खा म्युजिकले लोकमञ्जरी कार्यक्रम आयोजना गरेको थियो । मैले गीत गाउन अनुरोध गरेको थिएँ । तर तिर्थले नयाँलाई अवसर दिनुपर्छ, म पछि गाउँछु भनेका थिए । अब त्यो दिन नआउने भयो’ कार्कीले दुःख मान्दै भन्नुभयो ।

परम्पराले उचालेको प्रतिष्ठा

तनहुँ चोकचिसापानीको गन्धर्व वस्ती । गाउँठाउँ र देशविदेशका घटना तथा कहानीलाई सारङ्गीको तालमा लय मिलाउँदै वस्तीवस्ती घुम्नुपर्ने परम्परा । त्यही परम्परा र संस्कृतिले धानेको जीविका । यसैगरी सारङ्गी रेटेर जीविका चलाउनुपर्ने परिवारमा विक्रम सम्बत २०१० सालमा जन्मनुभएका तीर्थबहादुर गन्धर्वलाई त्यही सारङ्गीले जुरुक्क उचालेर काठमाडौंसम्म ल्याइपुर्‍याएको थियो ।

बाबु धनबहादुरको पछि लागेर सारङ्गी रेट्दै गाउँगाउँ डुल्दा तीर्थबहादुरले आफ्नो कला र गलालाई निख्खर बनाउँदै लैजानुभयो । उहाँको मीठो स्वर र गायनको चर्चा हुन थाल्यो ।

२०४० सालतिर पाण्डव सुनुवार, राम थापा, बमबहादुर कार्कीलगायतको टोली सांगीतिक कार्यक्रमको लागि लमजुङ पुगेको थियो । त्यहाँ अरु चर्चित कलाकारले जस्तै तीर्थबहादुरले पनि सारङ्गी बजाएर गीत बजाउनुभयो । ‘उनको गीत सुनेर आफैं सबै दंग पर्‍यौं, अनि मैले काठमाडौं आउन निम्तो दिएँ’ कार्कीले विगत सम्झँदै भन्नुभयो ।

त्योबेला रेडियो नेपालमा सारंगी बजाउने झलकमान गन्धर्व मात्र हुनुहुन्थ्यो । कार्कीको निम्तो पाएपछि तीर्थबहादुर रेडियो नेपाल पुग्नुभयो र आफ्नो कला देखाउनुभयो । त्योबेला एउटा गीत गाएबापत २० देखि ३० रुपैयाँसम्म पाइन्थ्यो । सुरुमा तीर्थबहादुरले त्यसकै भरमा गीत गाउनुभयो । क्यासेट पनि निकाल्नुभयो ।

तीर्थबहादुरका सम्धी नाता पर्ने गायक कृष्णबहादुर गन्धर्वका अनुसार २०४१ सालमा नातिकाजी रेडियो नेपालको सङ्गीत शाखाका प्रमुख हुँदा उहाँले त्यहाँ प्रवेश गर्ने अवसर पाउनुभयो र संगीत शाखामा वाद्यवादनको काम थाल्नुभयो । दुई वर्षअघि उहाँले रेडियो नेपालबाट अवकाश पाउनुभएको थियो ।

रेडियो नेपालको चर्चित कार्यक्रम ‘चौतारी’ लोकप्रीय भए लगत्तै तीर्थबहादुरको उचाई पनि बढ्न थाल्यो । पाण्डव सुनुवारले सञ्चालन गर्ने कार्यक्रममा तीर्थबहादुर वाद्यवादन र गायन दुवैको काम गर्नुहुन्थ्यो । ‘बल्ल पर्‍यो निरमाया माकुरी जालैमा…..’ भन्ने गीतले उहाँलाई अझै उचाल्यो ।

साङ्गीतिक समाचारवाचक

कलाकार कार्कीका अनुसार तीर्थबहादुर ‘साङ्गीतिक समाचारवाचक’ हुनुहुन्थ्यो । ‘घटना सुनाउने बित्तिकै गीत बनाएर गाउन उहाँ खप्पिस हुनुहुन्थ्यो’ कार्कीले भन्नुभयो । कुनै ठाउँ या परिवेशको घटना र कहानीलाई सारंगीको तालमा गाउन सक्ने गन्धर्व समुदायको कला नै हो ।

त्यसमा तीर्थबहादुर अझै अगाडि हुनुहुन्थ्यो । त्यसैले साङ्गीतिक कार्यक्रममा जाँदा कार्कीले तीर्थबहादुरलाई सँगै लैजाउनुहुन्थ्यो ।

‘वनको भलाय, आईएम सरी….जस्ता डेढसय भन्दा बढी गीत गाएका तीर्थबहादुरलाई सबैले सरल र योग्य गायकको रुपमा चिन्छन् । ‘उहाँ एकजना मिलनसार, कुशल सारंगीवादक, सरल र खुबी भएका गायक हुनुहुन्थ्यो’ उहाँका सहकर्मी संगीतकार बुलु मुकारुङले उज्यालो अनलाइनसित भन्नुभयो ।

तीर्थबहादुरले विकृति, विसंगतिको विरोधमा पनि गीत गाउनुभएको छ । बाबुबाजेले सुरु गरेको परम्परालाई निरन्तरता दिने क्रममा उहाँ कुशल गायक र सारंगीवादकको रुपमा चिनिनुभयो । ‘बल्ल पर्‍यो निरमाया माकुरी जालैमा…..’बाट चर्चित हुनुभएका उहाँ आफैं ६० वर्षकै उमेरमा रोगको जालमा पर्नुभयो ।

मिलन तिमिल्सिना/उज्यालो अनलाइनबाट



धादिङ जिल्लाको पहिलो अनलाइन खबर पत्रिका धादिङ न्यूज डट कम बिक्रम सम्वत २०७० साल जेठ २ गते तदनुसार सन २०१३ मे १६ देखि सञ्चालनमा आएको हो ।

२८ भाद्र २०७०, शुक्रबार ०३:५२ मा प्रकाशित

समाचार

सबै

‘प्रत्येक पालिकमा एउटा आयुर्वेद औषधालय हुनुपर्छ’

धादिङका प्रत्येक स्थानीय तहमा कम्तिमा एउटा आयुर्वेद औषधालय स्थापना गर्न सरोकारवालाहरुले सुझाव दिएका छन् । जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्र धादिङले विहीवार धादिङबेसीमा आयोजना गरेको जनप्रतिनिधि तथा.....

पहिरोले पाइप बगाएपछि छुम्राङ गाउँमा खानेपानी संकट

रुबीभ्याली (धादिङ ) -  पहिरोले खानेपानीको पाइप बगाएपछि धादिङको रुबीभ्याली गाउँपालिका ५ छुम्राङ गाउँमा पानीको.....

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको पक्षमा धादिङबेसीमा प्रदर्शन

धादिङबेसी–प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको पक्षमा बुधबार सदरमुकाम धादिङबेसीमा प्रदर्शन भएको छ । प्रधानमन्त्री.....

ग्लोवल आईएमई बैकबाट गल्छी गाउँपालिकालाई सहयोग

धादिङ, २३ असार ः ग्लोबल आइएमई बैंक गल्छी शाखाले कोरोना भाईरस विरुद्धको अभियानमा गल्छी गाउँपालिकालाई सहयोग गरेको.....

कोरोना भाइरसबाट विदेशमा रहेका १४३ जना नेपालीको मृत्यु

धादिङ ।संसारभर महामारीको रुपमा फैलिरहेको कोरोना भाइरसको सङ्क्रमणबाट विदेशमा रहेका १४३ जना नेपालीको मृत्यु.....

Categories