काठमाडौँ । नेपालमा मनसुनी वायु बिस्तारै थप सक्रिय बन्दै गएको छ। जलवायु विज्ञ डा. धर्मराज उप्रेतीका अनुसार हाल बङ्गालको खाडीको उत्तर-पश्चिम क्षेत्रमा एउटा नयाँ न्यून चापीय अवस्था  उत्पन्न भएको छ। यस प्रणालीको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपाली वायुमण्डलमा समेत देखिने बलियो सम्भावना रहेको छ। यो वायुमण्डलीय चक्रका कारण छिमेकी मुलुक भारतको उडिसादेखि महाराष्ट्रसम्मका दक्षिणी भूभागहरूमा अति भारी वर्षाको पूर्वानुमान गरिएको भए तापनि यसको उत्तर-पूर्वी फैलावटले नेपालमा पनि उल्लेखनीय मौसमी फेरबदल ल्याउने विज्ञहरूको विश्लेषण छ।

यसै प्रणालीका कारण आज विशेषगरी पश्चिम नेपालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा मध्यमदेखि केही स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ। मौसम पूर्वानुमान महाशाखा तथा विभिन्न मौसमी नक्साहरूका अनुसार गाढा रातो तथा अर्को नक्सामा निलो र गाढा निलो रङले जनिएका भूभागहरूमा भीषण वर्षाको जोखिम बढी देखिएको छ। यो मौसमी प्रणाली बिस्तारै पूर्वतर्फ सर्ने क्रममा रहेकाले आज दिउँसो र राति तिर पूर्वी नेपालका भूभागहरूमा समेत हल्कादेखि मध्यम र केही स्थानमा भारी वर्षा हुने सम्भावना देखिन्छ।

पछिल्लो समय जलवायु परिवर्तनका कारण वर्षाको प्रकृतिका ठूलो फेरबदल आएकाले थोरै समयको मध्यम वर्षाले पनि नेपालका धेरै भूभागहरूमा तत्कालै खहरे बाढी र सहरी क्षेत्रमा डुबानको समस्या निम्त्याउन थालेको छ। उदाहरणका लागि, संघीय राजधानी काठमाडौँमा मात्र ३० देखि ४० मिलिमिटर वर्षा हुँदा पनि मुख्य सडकहरू जलमग्न हुने गरेका छन्। त्यसैगरी, काभ्रेको रोशी खोला जलाधार क्षेत्रमा ४० देखि ५० मिलिमिटर मात्र वर्षा हुँदा पनि खोलामा आकस्मिक बाढीको जोखिम उच्च हुने गरेको तथ्य सबैसामु सर्वविदितै छ। यस्तो अवस्था देशका अन्य साना नदी, खोल्सा र खहरे खोलाहरूमा समेत देखिन सक्ने भएकाले स्थानीयस्तरमा सतर्कता अपनाउनु आवश्यक छ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागको आधिकारिक वेबसाइटमा उपलब्ध पछिल्लो तीन घण्टाको मौसमी विवरण अनुसार सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशका डडेलधुरा, दैलेख, सुर्खेत, बैतडीको गोकुलेश्वर र अछामको थलारा लगायतका क्षेत्रहरूमा निरन्तर मध्यम वर्षा भइरहेको छ। त्यसैगरी, पूर्वी नेपालको झापा र चन्द्रगढी आसपासका क्षेत्रहरूमा पनि मौसम बदली भई मध्यम वर्षा रेकर्ड गरिएको छ।

अहिलेको समय कृषि क्षेत्रका लागि विशेषगरी धान रोपाइँका निम्ति अत्यन्त अनुकूल वातावरण बन्दै गएको भए तापनि यसले सँगसँगै ठूलो प्राकृतिक जोखिम पनि निम्त्याएको छ। छोटो अवधिमा हुने मूसलधारे वर्षाका कारण सहरी क्षेत्रमा हुने डुबान, साना नदीहरूमा आउने खहरे बाढी र लगातारको वर्षाले पहाडी भूभागमा केही दिनपछि जान सक्ने पहिरोको जोखिमबाट बच्न सम्पूर्ण नागरिक, किसान तथा स्थानीय प्रशासन चनाखो र पूर्वतयारी अवस्थामा रहनुपर्ने देखिन्छ।