धादिङ, ९ वैशाख । बढ्दो विश्वव्यापी तापमान र प्राकृतिक स्रोतको दोहनले पृथ्वीको अस्तित्वमाथि नै संकट पैदा भइरहेका बेला आज नेपालसहित विश्वभर ५६औँ ‘विश्व पृथ्वी दिवस’ मनाइँदै छ। सन् १९७० अप्रिल २२ देखि मनाउन सुरु गरिएको यो दिवसले यस वर्ष ‘हाम्रो शक्ति, हाम्रो पृथ्वी’ भन्ने मूल नाराका साथ हरित ऊर्जा र दिगो विकासमा जोड दिएको छ। जलवायु परिवर्तनको असरले हिमाली क्षेत्रदेखि समुद्रको सतहसम्म प्रभाव पारिरहेको वर्तमान सन्दर्भमा यो दिवसलाई विश्वभर एउटा उत्सवका साथै भावी पुस्ताका लागि धर्ती जोगाउने प्रण गर्ने दिनका रूपमा हेरिएको छ।

यस वर्षको पृथ्वी दिवसले विशेषगरी जीवाष्म इन्धनको निर्भरता घटाएर नवीकरणीय ऊर्जाको प्रयोगलाई बढावा दिने लक्ष्य राखेको छ। कोइला, खनिज तेल र ग्यासको अत्याधिक प्रयोगले वायुमण्डलमा कार्बन उत्सर्जन बढाएको र त्यसकै कारण पृथ्वीको औसत तापक्रम बढ्दै गएकाले स्वच्छ ऊर्जातर्फको यात्रा अबको अनिवार्य आवश्यकता बनेको छ। साथै, प्लास्टिकजन्य फोहोरले जमिनको उर्वराशक्ति र जलचरहरूको जीवनमा पुर्‍याएको क्षतिलाई न्यूनीकरण गर्न विश्वभरका वातावरणविद्हरूले यसै दिवसमार्फत ऐक्यबद्धता जनाएका छन्।

नेपाल जस्तो पर्वतीय देशका लागि पृथ्वी दिवसको सान्दर्भिकता झनै गम्भीर मोडमा पुगेको छ। जलवायु परिवर्तनका कारण हिमालहरू पग्लिने क्रम तीव्र हुनु र मनसुनको अनिश्चितताले कृषि क्षेत्रमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ। धादिङ लगायतका पहाडी जिल्लाहरूमा पनि बनविनाश र अव्यवस्थित सडक निर्माणले भू-क्षयको जोखिम बढाएको छ। यिनै चुनौतीका बीच आज देशभरका स्थानीय सरकार, सामाजिक संघसंस्था र युवा क्लबहरूले वृक्षारोपण, सरसफाइ अभियान र जलवायु संवाद जस्ता विभिन्न सचेतनामूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिरहेका छन्।

पृथ्वी दिवसको यो अवसरमा प्रकृतिसँगको हाम्रो सम्बन्धलाई पुनः परिभाषित गर्नु आवश्यक देखिएको छ। यो धर्ती केवल मानिसको मात्र नभई सम्पूर्ण चराचर जगत्को साझा घर हो भन्ने भावना जागृत गराउनु नै आजको मुख्य आवश्यकता हो। दिगो जीवनशैली अपनाउने, प्रदूषण कम गर्ने र प्राकृतिक स्रोतको बुद्धिमानीपूर्वक प्रयोग गर्ने प्रण प्रत्येक नागरिकले गरेमा मात्र पृथ्वीको भविष्य सुरक्षित रहने निश्चित छ।