काठमाडौँ । “सिंहदरबार जलाइदिन्छु” भन्ने अभिव्यक्तिका कारण बारम्बार विवादमा पर्दै आएका काठमाडौँ महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र साह (बालेन) लाई राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले भावी प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा अघि सारिएको दाबी सार्वजनिक भएको छ।

फागुनमा हुने आम निर्वाचनलाई लक्षित रास्वपा–बालेन सहमति अनुसार बालेनलाई प्रधानमन्त्रीको अनुहार बनाइने र रवि लामिछाने रास्वपाको अध्यक्षकै भूमिकामा रहने उल्लेख छ।

यसले नेपाली राजनीतिमा तरंग त ल्याएको छ, तर उत्साहभन्दा बढी गहिरा शंका र प्रश्न जन्माएको छ।

बालेन साहको कार्यशैली लोकतान्त्रिक मूल्यसँग मेल खान्छ कि खाँदैन भन्ने बहस नयाँ होइन। उनका निर्णयहरू प्रायः सीमित घेराभित्र हुने, आलोचनाको सामना गर्न नचाहने, प्रेससँग असहज सम्बन्ध राख्ने र विवाद बढ्दा सम्पर्कविहीन हुने प्रवृत्तिले पारदर्शिता र जवाफदेहितामाथि प्रश्न उठ्दै आएको छ। लोकतन्त्र व्यक्ति, आवेग वा लहडबाट होइन, संस्था, प्रणाली र समन्वयबाट चल्ने व्यवस्था हो। “सिंहदरबार जलाइदिन्छु” भन्नु भावनात्मक रूपमा लोकप्रिय हुन सक्छ, तर सिंहदरबार चलाउनु जिम्मेवारी, धैर्य र संस्थागत परिपक्वता माग्ने काम हो।

उता, रास्वपाका अध्यक्ष रवि लामिछाने स्वयं पनि विवादरहित पात्र होइनन्। उनी लामो समयसम्म आम सञ्चार माध्यममार्फत अरूलाई आक्रामक रूपमा आलोचना गर्दै उदाएका नेता हुन्। नेपाली नागरिकता त्यागेर अमेरिकी नागरिक बनेपछि पुनः नेपाल फर्किएर विवादित ढंगले राजनीतिमा प्रवेश गरेका लामिछाने गृह मन्त्री बनेको केही दिनमै गैर–नेपाली नागरिक भएको आरोपमा पद गुमाउन पुगे, जेलसमेत परे। दोस्रोपटक नेपाली नागरिकता लिएर चुनाव जितेपछि पुनः गृह मन्त्री बने पनि उनीमाथि सहकारी ठगीसम्बन्धी मुद्दा अझै चलिरहेको छ।

यस्ता गम्भीर कानुनी र नैतिक प्रश्नबीच रहेका व्यक्तिलाई ‘नयाँ राजनीतिक संस्कार’को प्रतीकका रूपमा प्रस्तुत गर्नु आफैंमा विरोधाभासपूर्ण देखिन्छ।

अध्यक्ष आफैं रहने र अर्कोलाई प्रधानमन्त्रीको अनुहार बनाउने भनिएको सहमतिले पनि रास्वपा व्यक्ति–केन्द्रित राजनीतिबाट मुक्त भएको सन्देश दिँदैन। नयाँ राजनीति भनेको पुरानै शैलीलाई नयाँ अनुहारमा प्याकेज गरेर बेच्नु होइन, संस्थागत परिपक्वता, आन्तरिक लोकतन्त्र र स्पष्ट उत्तरदायित्व देखाउनु हो।

बालेन साह प्रधानमन्त्रीका उम्मेदवार बन्ने हो भने शुभकामना। तर राजनीतिक दम छ भने सामाजिक सञ्जालको लोकप्रियतामा होइन, झापाजस्तो राजनीतिक रूपमा कठिन र प्रतिस्पर्धात्मक क्षेत्रबाट चुनाव लडेर देखाउनुपर्ने चुनौती उनीसामु खडा छ।

यी तस्बिर र दाबीहरू देखेर न कोही अत्यधिक उत्साहित हुनुपर्ने अवस्था छ, न निराश। किनकि नेपाली राजनीतिमा लाज, घिन र ‘असम्भव’ भन्ने शब्दहरू प्रायः अर्थहीन साबित हुँदै आएका छन्। परिवर्तन नाराबाट होइन, व्यवहार, जवाफदेहिता र परिणामबाट मात्र प्रमाणित हुन्छ।