✍️ अर्पणा श्रेष्ठ

• घरको कुरा घरमै मिलाउनु।
• बच्चाको भविष्य सोच।
• लोकलाज के होला?
• धार्मिक, संस्कार र परम्परा सोच।
• पुरुष/महिला हो, त्यस्तो त भइहाल्छ।
• यो त सानो कुरा हो, सहनुस्।

• पहिलो – आफ्नो मन:
  तपाईं पागल हुनुहुन्न। तपाईंले धेरै माग्नुभएको होइन, केवल इमान्दारिता र विश्वास माग्नुभएको हो। जुन मन दुखेको छ, त्यसले कहिल्यै झुट बोल्दैन। पहिले आफैँलाई विश्वास गर्नुहोस्। तपाईं शंका धेरै गर्नुहुन्न। आफ्नो आत्म-सम्मान बेचेर सम्बन्ध टिकाउनु पर्दैन।
• दोस्रो – भरपर्दो मान्छे (आमा, दाजुभाइ, साथी):
  कोही १ जना यस्तो मान्छे खोज्नुस् जसले “सहनुस्” भन्दैन, “म छु, के गर्न सक्छु?” भन्छ। सबैलाई भन्नु पर्दैन, एउटा साँचो काँध काफी हुन्छ।
• तेस्रो – कानुन र संस्था:
  मानसिक यातना, आर्थिक नियन्त्रण, धोका—यी सबै कानुनको दायरामा पर्छन्। नेपालमा महिला हिंसा विरुद्धको २४ घण्टे हटलाइन ११४५ र नेपाल प्रहरीको आपत्कालीन नम्बर १०० छ। महिला अधिकार, मानव अधिकारका संघ-संस्थाहरू, जिल्ला प्रहरी कार्यालय (महिला तथा बालबालिका सेल), र जिल्ला अदालतमा मेलमिलाप केन्द्र तथा निःशुल्क कानुनी सहायता उपलब्ध छ। पुरुष पीडित भए पनि कानुनी सल्लाह र सहायता लिन पाउनुहुन्छ। चुप लाग्नु बाध्यता होइन। हामीले यी ढोका खोलिदिनुपर्छ; थुनेर “कहाँ जान्छस्?” भनेर सोध्नु हुँदैन।
• चौथो – आफ्नो खुट्टा (आत्मनिर्भरता):
  आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बन्ने बाटो खोज्नुस्। सीप सिक्नुस्, तालिम लिनुस्, सानो भए पनि आफ्नो आम्दानीको बाटो बनाउनुस्। किनकि धेरैले “कहाँ जाने” भनेर त्यही घरमा बस्नुको मुख्य कारण पैसाको बाध्यता हो। आर्थिक रूपमा स्वतन्त्र हुनु भनेको कसैको दयामा नबाँच्नु हो।

• विश्वास मागेर आउँदैन, कमाएर आउँछ: बारम्बार “विश्वास छैन?” भन्ने मान्छेले सायद आफैँ विश्वास गर्न लायक काम गरेको हुँदैन।
• विवाह भनेको “म” बाट “हामी” बन्नु हो: आफ्नो इगो, आफ्नो जिद्दी, आफ्नो “म सही छु” भन्ने कुरा साइडमा राख्न सक्नुपर्छ। यहाँ जित-हार हुँदैन; या त दुवै जित्छौँ, या त दुवै हार्छौँ।
• विवाह भनेको इज्जतको सम्झौता हो, कागजको मात्र होइन: समाजले पहिले सोध्छ—”फलानाको घर कस्तो छ?” कागज, दाइजो वा पार्टीले इज्जत जोगाउँदैन; दुवै परिवारले एक-अर्कालाई दिएको सम्मानले जोगाउँछ।
• “घरको कुरा घरमै” भन्ने बहाना बन्द गरौँ: आफूले सहन सक्नेजति सहौँ, तर अति भएपछि बहानाबाजी बन्द गरौँ। हिंसा, धोका र मानसिक यातना “व्यक्तिगत कुरा” होइनन्, यो सामाजिक रोग हो। आज हामीले छिमेकीको घरमा आगो लाग्दा “उनीहरूको कुरा” भनेर ढोका बन्द गर्यौँ भने भोलि हाम्रै घरमा बल्छ।
• बच्चाको नाममा जेल बन्न दिनुहुँदैन: समाजको सबैभन्दा ठूलो झुट—”बच्चाको लागि भए पनि सहनुस्”। झगडा, चिच्याहट र झुट भएको घरमा हुर्केको बच्चाभन्दा शान्त घरमा हुर्केको बच्चा धेरै राम्रो नागरिक बन्छ। समाजले बच्चाको “भविष्य” भन्दा “वर्तमान” को सुरक्षाको कुरा गर्नुपर्छ।
• छोरालाई पनि संस्कार, छोरीलाई पनि हिम्मत सिकाउनुस्: छोरालाई “पुरुष हो, बाहिर त्यस्तो हुन्छ” र छोरीलाई “सहनै पर्छ” भनेर हुर्काउने समाजले कहिल्यै बलियो विवाह पाउँदैन। दुवैलाई इमान्दारिता, जवाफदेही र सम्मानको पाठ सिकाउनुपर्छ।
• सम्बन्धको लम्बाइ होइन, गहिराइ जाँचौँ: “२५ वर्ष भयो” भन्ने मात्र ठूलो कुरा होइन, “२५ वर्षमा कति इज्जत र कति विश्वास बाँकी छ?” त्यो सोध्ने समाज चाहियो। नामको लागि बाँच्ने विवाहले समाजलाई नक्कली उदाहरण मात्र दिन्छ।
• बिदा हुनु असफलता होइन, जबरजस्ती बोक्नु असफलता हो: डर र “लोकलाज” को कारण एउटा मान्छेलाई जिन्दगीभर घाटमा बाँध्नु समाजको क्रूरता हो। सम्मानपूर्वक अलग हुन सक्नु पनि एउटा परिपक्वता हो; समाजले त्यो बुझ्नुपर्छ।