काठमाडौँ — नेपालमा यस वर्ष धान रोपाइँको गति विगतको तुलनामा निकै सुस्त देखिएको छ। कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार देशभर असार २६ गतेसम्म कुल धान खेतीयोग्य जमिनको ४५.८१ प्रतिशत भूभागमा मात्रै रोपाइँ सकिएको छ। यो प्रगति गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा निकै कमजोर हो, जतिबेला ५९.२८ प्रतिशत क्षेत्रमा रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको थियो।

मन्त्रालयका अनुसार नेपालभर कुल १३ लाख ७० हजार ६२ हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती गरिँदै आएकोमा यस वर्ष हालसम्म ६ लाख २७ हजार ५६६ हेक्टरमा मात्रै रोपाइँ हुन सकेको छ। आकाशे पानीमा भर पर्नुपर्ने बाध्यता र समयमा रासायनिक मल उपलब्ध हुन नसक्दा देशभरका किसानहरूले बेलैमा धान रोप्न पाएका छैनन्। मनसुन ढिला गरी सक्रिय हुनु र बजारमा मलखादको चरम अभाव देखिनु नै यस वर्ष रोपाइँ ढिलो हुनुको मुख्य कारण रहेको कृषि अधिकारीहरूले बताएका छन्।

प्रदेशगत रूपमा हेर्दा यस वर्ष सबैभन्दा अगाडि गण्डकी प्रदेश देखिएको छ, जहाँ कुल खेतीयोग्य जमिनको ६५.९ प्रतिशत भूभागमा रोपाइँ सकिएको छ। यसैगरी लुम्बिनी प्रदेशमा ५९.६ प्रतिशत, सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ५७.९ प्रतिशत, बागमती प्रदेशमा ५७.१ प्रतिशत र कर्णाली प्रदेशमा ४०.५ प्रतिशत क्षेत्रमा रोपाइँ भएको छ। तराईका मुख्य धान उत्पादन हुने क्षेत्र मानिएका मधेश प्रदेशमा ३२.८ प्रतिशत र कोशी प्रदेशमा सबैभन्दा कम ३१.५ प्रतिशत भूभागमा मात्रै रोपाइँ सम्पन्न भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

गत वर्षको यही अवधिको तथ्याङ्कसँग तुलना गर्दा यस वर्ष कर्णाली र सुदूरपश्चिम जस्ता दुर्गम क्षेत्रमा रोपाइँको दर ह्वात्तै घटेको छ। गत वर्ष असार २६ गतेसम्म सुदूरपश्चिममा ९३.१० प्रतिशत र कर्णालीमा ८३.२३ प्रतिशत रोपाइँ भइसकेको थियो। त्यस्तै बागमतीमा ७६.३१ प्रतिशत, लुम्बिनीमा ७३.६८ प्रतिशत, गण्डकीमा ७१.०३ प्रतिशत, कोशीमा ४१.३२ प्रतिशत र मधेश प्रदेशमा ३३.७८ प्रतिशत भूभागमा रोपाइँ सकिएको थियो। यसरी हेर्दा गत वर्षको तुलनामा यो वर्ष गण्डकीबाहेकका सबै प्रदेशमा रोपाइँको अवस्था निकै दयनीय देखिएको छ, जसले आगामी हिउँदमा धान उत्पादन घट्न सक्ने र खाद्य सुरक्षामा असर पर्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ।