किन हामी फेसबुक र चटपटेप्रेमी भएको ?

597 पटक पढिएको

प्रकाशित मिति: २२ जेष्ठ २०७७, बिहीबार ०६:३७

सम्पादक: Dhading News

  • मेरो सुकौरा

म आजभोली सामाजिक संजाल फेसबुकमा दैनिक १० औं घण्टासम्म झुन्डिरहने मानिसहरु देखिरहेका छु । म आजभोली अरुको टिकटक हेरेर खिल्ली उडाउँदै मुर्छा परेर हाँस्नेहरुले पनि हास्यास्पद टिकटक भिडियो बनाएको देख्छु । साँच्चै मान्छेहरुले रोजगारी नै गुमाएका हुन् त ! ‘समय कटाउने काल पर्खने’ अवस्थामा हामी पुगिसकेका हौं त ?

कोरोना भाइरस (कोभिड– १९)को संक्रमणले अवस्था सहज पक्कै पनि छैन । तर, यती भन्दैमा आत्मसमपर्ण गर्दै हातहरु मोबाइल चलाउनकै लागि बनाइएको हो भन्ने परिभाषित गर्न खोजेका हौ हामीले ? त्यसो भए गाउँ घरतिर त गर्नसकिने कामहरु प्रशस्तै छन् त, किन त्यही फेसबुकको चटपटे पोस्टमा हामीले समय बिताइरहेका छौं ? किन त्यही टिकटकका भिडियो हेर्दै निन्द्रा बिगारिरहेका छौं ?

करिब १० वर्ष अघिसम्म हामी गाउँबाट काठमाडौँ, पोखरा, चितवन वा अन्य गन्तब्यमा जाँदा वा ति गन्तब्यबाट फर्कदा चटपटेको स्वाद मलेखु पुलमा मात्रै लिन सक्थ्यौं । मलेखु आउनै लाग्दा हातमा २०–३० रुपैयाँ लिएर चटपटे बनाइदिनुस्, भन्न हामीलाई हतार हुन्थ्यो । अहिले त्यो चटपटेको बजार गाउँ–गाउँमा फैलिएको छ । चटपटेको व्यापार ठेला, साइकल, किराना पसले, होटल, स्टेशसनरी पसलमा मात्रै सीमित छैन, केही इलेक्ट्रोनिक्स पसलमा समेत यसको व्यापार भएको देखिन्छ । किनकी यसबाट फाइदा छ नि ! तर, हामी त्यो मुख्यतः ५–७ थोक भए पुग्ने चटपटे आफै बनाउनेबारे किन सोच्दैनौं ? पैसा खर्च गरेपछि मिठो हुन्छ भन्ने भ्रमलाई त्याग्न किन सक्दैनौं ? घरैमा सहजै बनाउन सकिने चटपटे परिवारसँगै बसेर खाँदा कति मिठो हुन्छ, सोच्नुभएको छ ?

त्यस्तै, १८ घण्टासम्म फेसबुक चलाएर तपाईले के पाउनुहुन्छ ? अझै बिडम्बना के भने मोबाइलको डाटाबाट फेसबुक चलाउने परिपाटीले तपाईको मासिक खर्च कतिसम्म पुगेको छ थाहा छ ? फेसबुक चलाउँदै हिड्दा तपाईले आफ्नो ढाड बाँगिसकेको समेत थाहा पाउनुभएको छैन कि ! वा थाहा पाएर पनि तपाईले बेवास्ता गर्दै हुनुहुन्छ ?

मैले यस लेखमा फेसबुक र चटपटेलाई तुलना गरेको छु । किनकी दुवै हाम्रो लागि लतजस्तै भइसकेको छ । यसको अपरिहार्य आवश्यकता नै छैन । किनकी फेसबुक र चटपटे विशेष गरेर दक्षिण एशियाली मुलकहरुमा बढी रुचाइन्छ । युरोपियन, अमेरिकन देशका नागरिकहरुले प्रयोग गरे पनि धेरै यसको लतमा फसेका छैनन् । यसले पनि प्रष्ट हुन्छ हामी किन पछि छौं । फेसुबकले हाम्रो संवेदनामाथि खेलवाड गरिरहेको छ । यसको मलतब मैले फेसबुकमा नचलाउनुस् भनेको होइन । फेसबुकमा आजभोजी सबै जोडिएका छन् । धेरै बुझेकाहरुले यसको प्रयोग सीमित र आवश्यक परेको समयमा मात्रै प्रयोग गर्छन् । तर, हामी बुझेर पनि यसैमा घण्टौं बिताइरहन्छौं । कसैको म्यासेज आयो कि ! नोटिफिकेशनमा रातो साइन देखियो कि ! कसैले केही पोस्ट गर्यो कि ! कुनै काण्ड पो आयो कि ! भन्नेतिर हाम्रो ध्यान गइहाल्छ । हामीजस्तो गरिव देशका नागरिकहरु फेसबुककै कारण ‘मुर्ख’ हुन थालेका छौं । किनकी कसैले अफवाह फैल्याउन केही लेखे वा शेयर गरे पत्याइहाल्ने भएका छौं । जसको कारण हामी जेलसम्म पुग्नसक्छौं भन्ने कुरालाई बिर्सेका छौं । तपाईले जानेर वा नजानेर फेसबुकमा केही कुरा पोस्ट गर्दा वा शेयर गर्दा जेलसम्म पुग्न सक्नुहुन्छ । कतिपयले यो अनुभव साँटिसकेका छन् । फेरि किन त्यो जोखिम तपाई मोल्नुहुन्छ ?

हामी फेसबुकबाट फैलने अफवाहप्रति सचेत हुनुपर्छ । भाइरल हुने कुरा दीर्घकालिन हुँदैन । यो क्षणिकको लागि मात्रै हो । समाचारकै स्रोतको लागि फेसबुक होइन संचारमाध्यामहरु हुन सक्छन् । फेसबुकमा जोडिएका विश्वासिला संचारमाध्याम पत्रपत्रिका, रेडियो, टेलिभिजन तथा अनलाईनको प्रयोग गर्न सक्छौं । हामी पत्रपत्रिका पढौं, रेडियो सुनौं, टेलिभिजन हेरौं, अनलाईनमा प्रकाशित समाचार पढौं । तर, क्लिकबेट (मान्छे आकर्षित गर्न झिल्केमिल्के पारिएको डिजाइन) तथा सस्तो (तल्लो स्तरको) हेडलाइन भएका अनलाइनका समाचार तथा युट्युब भिडियोलाई बहिस्कार गरौं । तपाईले समाचार पढ्दा वा भिडियो हेर्दा अपलोड गर्नेले पैसा कमाइरहेका हुन्छन् । तपाई भने मोबाइलको महँगो डाटा सक्दै भावुक बन्दै वा हाँस्दै गरिब बन्नुहुन्छ । कसैलाई सहयोग गर्नको लागि तपाईको काम महत्वपूर्ण हुन्छ । तपाईले टाइमलाइनमा पोस्ट शेयर गर्दैमा तपाईको मनमा भगवान्ले वास गर्नुहुन्न । असाहयहरुलाई सहयोग गर्ने हो धेरै भावुक भएर फेसबुकमा पोस्ट नगर्नुहोस् । कतै तपाईले आफ्नै घरका सदस्यलाई नै अपमान गर्दै हुनुहुन्छ कि ? ठूला कुरा गरेर आफ्नो धरातल बिर्सदा तपाई खिल्ली सयौंले उडाइरहेको हुन्छ । क्षणिक भन्दा पनि दीर्घकालिन सोचमा हामीमा हुनुपर्छ । यो लेखमा फेसबुकलाई चटपटेको विम्बको रुपमा लिइएको हो । फेसबुक, टिकटक मात्रै होइन ट्वीटर, युट्युव, इन्स्टाग्राम, टिन्डर वा जति पनि सामाजिक संजाल आए पनि हामी सँधै त्यही झुन्डिरहनु हुँदैन ।

अतः हामी जटिल अवस्थामा रहेको कारणले गर्दा समय र पैसाको महत्व बुझ्ने कोशिस गरौं । यही विसम अवस्थामासंचार माध्याममा राम्रा समाचार र कार्यक्रमहरु पनि प्रकाशित भएका छन् । रेडियो टेलिभिजनले निःशुल्क कक्षाहरु लिइरहेका छन् । घरमा भएका महँगा रेडियो तथा टेलिभिजनको पनि सदुपयोग गरौं, फेसबुकका चटपटे फण्डाहरुबाट आफु सचेत रहौं । तपाई सँधै सामाजिक संजालमा झुमेर बस्नुहुन्छ अनि मानिसहरुलाई अर्ति उपदेश दिनुहुन्छ भने तपाईले भनेको कुरा कसले पत्याउँछ ? काम गर्ने मान्छेलाई पो सबैले मान्छन् कि होइन र !

मैले केही महिना सामाजिक संजालको अध्यायन गरेको आधारमा यो लेख तयार गरेको हुँ । यो लेख विशेष गरेर गाउँले परिवेशका मानिसहरुप्रति लक्षित भएको कारणले गर्दा कतिपय तथ्यांकहरु प्रस्तुत गरेको छैन । तथ्यांक प्रयोग गर्दा नबुझ्ने तथा लेख लामो भएपछि पढ्न झन्झट मान्ने भएको कारणले गर्दा छोटो बनाउने प्रयास गरेको हुँ । धन्यवाद !



धादिङ जिल्लाको पहिलो अनलाइन खबर पत्रिका धादिङ न्यूज डट कम बिक्रम सम्वत २०७० साल जेठ २ गते तदनुसार सन २०१३ मे १६ देखि सञ्चालनमा आएको हो ।

२२ जेष्ठ २०७७, बिहीबार ०६:३७ मा प्रकाशित

धादिङ जिल्लाको पहिलो अनलाइन खबर पत्रिका धादिङ न्यूज डट कम बिक्रम सम्वत २०७० साल जेठ २ गते तदनुसार सन २०१३ मे १६ देखि सञ्चालनमा आएको हो । आम नागरिकलाई सूचना, समाचार, विचार, विश्लेषण र विविध विषयमा सुसूचित गर्ने ध्येयका साथ संचालनमा रहेको धादिङ न्यूज डट कम निस्पक्ष सूचना र संचारको संवाहक हो । हामी स्वतन्त्र छौं, हामी कुनै पनि राजनीतिक. सामाजिक तथा अन्य किसिमका पूर्वाग्रहबाट अलग छौं । तपाईंको सूचना र संचारको हकको लागि समाजका विकृति र विसंगतिहरू बिरुद्ध हामी निरन्तर कलम चलाइरहनेछौँ । हामीलाई सूचना जानकारी उपलब्ध गराएर हाम्रो यस अभियानमा तपाईंले पनि साथ् दिन सक्नुहुनेछ ।  धादिङ जिल्लाको सूचना, समाचार, विचार र मनोरञ्जन छिटो छरितो रूपमा विश्वभर पुर्याउनु हाम्रो मुख्य उद्देश्य रहेको छ । ‘धादिङ न्यूज’ यहाँहरू सबैको डिजिटल पत्रिका हो ।व्यवसायको लागि विज्ञापन लगानी हो,धादिङ न्यूज डट कम मा कुनै पनि विज्ञापन वा सन्देश संप्रेषण गर्न  चाहनुहुन्छ भने हामीलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ ।

 

 

समाचार

सबै

सानाकिसान सहकारी संस्था लि. गोगनपानीमा तालाबन्दि, सञ्चालक समितिद्धारा प्रेस विज्ञप्ति मार्फत छलफल गर्न आह्वान

थाक्रे, ७ असोज सानाकिसा सहकारी संस्था लि. गोगनपानीमा सहकारीका केही शेयर सदस्यहरुले संस्थामा विगत लामो समयदेखी कार्यरत कर्मचारीहरुले किर्तेरुपमा किसानहरुको नामबाट रिण प्रभाहगरी आफुखुसी रु.६७ लाख ५० हजार.....

सामाजिक सेवा दिवशको अवशरमा खुला वक्तृत्वकला प्रतियोगिता सम्पन्न

  महादेववेंशी, ६ असोज सामाजिक क्षेत्रमा राष्ट्रिय गौरब आजको आवश्यकता, सम्वृद्धि र सुखको लागि सामाजिक.....

धादिङका तीन सहित नेपाल प्रहरीका ४८८ इन्स्पेक्टरको सरुवा

काठमाण्डौं । नेपाल प्रहरीका ४ सय ८८ जना प्रहरी निरीक्षक (इन्सपेक्टर)को सरुवा भएको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालयले.....

युवाहरुको सवालका सन्दर्भमा युवा अन्तर संवाद कार्यक्रम सम्पन्न

५ असोज, महादेववेशी, ४१ औं सामाजिक सेवा दिवसको अवसरमा थाक्रे गाउँपालिका, महादेववेशीमा सामाजिक क्षेत्र, राष्ट्रिय.....

मापदण्ड विपरित चलेका पाँच क्रसर उद्योग बन्द

नुवाकोट- नुवाकोट जिल्लामा  मापदण्ड विपरित सञ्चालन भइरहेका क्रसर उद्योगहरु जिल्ला प्रशासन कार्यालयले बन्द.....

Categories